Biz Bursa olarak BTSO seçimlerine kilitlendiğimiz gün maalesef İstanbul’dan acı haber geldi. Maltepe’de 7 katlı binanın alttan ilk 3 katı çöktü, 5 kişi hayatını kaybederken 10 kişi de yaralı olarak kurtarıldı. Bu bina İstanbul’da 1999 depreminden önce inşa edilen deprem riski taşıyan 1.5 milyon konuttan sadece biri olarak kabul ediliyor.

Binanın hikayesi de oldukça ilginç:

1987’de bodrum, zemin ve artı 2 kat olarak inşa edilmiş. 88’de yapı ruhsatı alınmış. 89’da üstüne kaçak bir kat çıkılmış. Yetmemiş,1990’da artı 3 kat daha kaçak çıkılmış. 1992’de dönemin ANAP’lı Kartal Belediyesi’nce yıkım kararı alınmış. Ancak nedense yıkım kararı uygulanmamış.

Gelelim çökme nedenine;

Binanın çökmesinden sonra yapılan ilk incelemelerde cephelerinde ağır betonarme çıkmaların bulunduğu, giriş dükkân kat yüksekliğinin fazla olduğu, asma kat barındırdığı ve yumuşak kat düzensizliği oluşturduğu tespit ediliyor. Yani, yetersiz donatı ve sargılama, nervürsüz donatı, düşük beton kalitesi üzerinde duruluyor.

Durun daha bitmedi, sonradan ortaya çıkan gerçekler de ilginç:

Binadan sağ salim kurtulanların anlattıklarına göre bu binanın duvarlarında aylar öncesinden çatlaklar oluşmaya başlamış. Yani felaket geliyorum demiş, bu arada binanın riskli olduğu belirtilerek kentsel dönüşüme gitmesi için de müteahhitlerle dönem dönem görüşmelerde bulunmuş ama bina sakinleri tam mutabakat sağlamadıkları için sonuca vardırılmamış.

OLASI DEPREMDE EN YÜKSEK RİSK TAŞIYAN 10 MAHALLE

Hikaye tanıdık mı? Evet. Şaşırdık mı? Hayır. Daha vahimlerini de yakın geçmişte yaşadık. Her an benzer tabloları Bursa’da da görebiliriz. Çünkü bizim Bursa’da da 122 bine yakın riskli bina bulunduğu belirtiliyor. Son olarak da hatırlayacaksınız daha yakın zamanda Büyükşehir Belediyesi’nin Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) iş birliğinde yürütülen “Bursa Deprem Risk Azaltma ve Önleme Planlama Projesi” kapsamında merkezdeki 10 mahallemiz riskli bölge ilan edilmişti:

Çırpan (Osmangazi): yüzde 87,7, Altıparmak (Osmangazi): yüzde 87,3, Kükürtlü (Osmangazi): yüzde 85,2, Selimiye (Osmangazi): yüzde 82,2, Siteler (Yıldırım): yüzde 80,8, Hocahasan (Osmangazi): yüzde 78,2, Kırcaali (Osmangazi): yüzde 76,9, İntizam (Osmangazi): yüzde 75,2, Cumhuriyet (Nilüfer): yüzde 74,7, Kiremitçi (Osmangazi): yüzde 74,4.

BÜYÜKŞEHİRDEN BİR İLK: AFET ANAYASASI

Riskli binalar bilindiği halde ne yazık ki kentsel dönüşüm çalışmaları Bursa’da son 10 yılda rantsal dönüşüme döndüğü için istenilen sağlıklı ve güvenli konut projeleri gerçekleştirilemedi. Bu anlamda Yıldırım ilçesindeki belediyenin önderliğinde yürütülen ada ve parsel bazlı konut projeleri dışında kentin genelinde bir arpa boyu yol kat edilemedi.

Son olarak Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Şahin Biba da bu konuya el attı. İşe afetle mücadelede bir yol haritası çıkarmakla başladı ki, “kenti afetlere karşı korumak ve dirençli kent vizyonunu kurumsal bir yönetim standardına dönüştürmek amacıyla hazırlanan ‘Bursa Afet ve Kentsel Dirençlilik Beyannamesi” adındaki kapsamlı çalışma dün Merinos AKKM’de belediye başkanları, üniversite ve STK’ların katılımında tanıtıldı. Bunun Türkiye’ye örnek model teşkil edecek bir afet anayasası olduğu özellikle belirtildi.

İŞTE AFET BEYANNAMESİNİN ŞİFRELERİ

Söz konusu beyannameyi genel olarak okudum.

JICA’nın riskli bölgeler tespiti sonucu her dönem için geçerli olacak “kurumsal afet güvenliği üzerine” kurgulanan Büyükşehir ve Bursa Valiliği koordinasyonunda tüm belediyeler ile kurumları ve STK’ların koordinasyonunu öncelikli kılan bilimsel verilerden oluşan yol haritası için Şahin Biba’nın değerlendirmesi şöyle:

“Beyannamemiz ise bu bilgiler doğrultusunda hangi adımları atacağımızı, önceliklerimizi nasıl belirleyeceğimizi ve çalışmalarımızı hangi anlayışla yürüteceğimizi ortaya koyuyor"

Başkan Vekili Biba’nın bundan sonraki kamu ve özel yatırımlarının da planlanmasının bu afet anayasasındaki esaslar dikkate alınarak yapılacağını söylemesi de çok anlamlı.

Örneğin Bursa’ya yeni bir yol ya da köprü mü yapılacak. Kamu maliyeti ile direnç hesabı, trafik kapasitesinin yanısıra, olası deprem anında ve sonrasında acil ve erişilebilir olması ile ulaşımın sürdürülebilirliği de göz önünde bulundurulacak.

Yine yeni bir park ya da yeşil alan mı yapılacak, estetik özelliğinin yanısıra, olası afet sonrasında toplanma, barınma ve lojistik ihtiyaçlara cevap verecek şekilde düzenlenecek.

Yine beyanname olası deprem anında ve sonrasında koordinasyon ve işbirliğinde gerçekleştirilecek tatbikat ve afet eğitimlerinin daha geniş kitleleri kapsamasını içeriyor.